Utrudnianie kontaktów z dzieckiem przez matkę/ojca – co zrobić?

Utrudnianie kontaktów z dzieckiem może przybierać różne formy, m.in. manipulowanie dzieckiem i wyrabianie w nim negatywnej postawy do drugiego rodzica, wymuszanie postawy lojalności i współodczuwania z rodzicem izolującym, kontrolowanie rozmów telefonicznych, nieprzekazywanie informacji o istotnych sprawach dziecka (np. o chorobie), zakazanie widywania i odcięcie dziecka od spotkań z drugim rodzicem.

Reakcja na utrudnianie kontaktów z dzieckiem przez matkę albo ojca, zależy od tego, czy kontakty zostały ustalone formalnie, czy nie. Ustalone formalnie, to znaczy określone w ugodzie sądowej, ugodzie zawartej przed mediatorem albo ustalone przez sąd w orzeczeniu.

Brak uregulowania kontaktów z dzieckiem po rozstaniu

Jeżeli po rozstaniu kontakty z dzieckiem nie zostały w żaden sposób formalnie ustalone i dochodzi do sytuacji, kiedy drugi rodzic utrudnia kontakty z dzieckiem, należy dążyć do sformalizowania kontaktów (oczywiście mówimy tu o przypadkach, kiedy nie ma szans na porozumienie z drugą stroną). Można to zrobić na kilka sposobów:

• Jednym z podstawowych sposobów jest zwrócenie się do drugiego rodzica o ugodowe rozwiązanie sprawy i zawarcie ugody przed mediatorem, który następnie wystąpi do właściwego sądu o zatwierdzenie ugody. Taka ugoda mediacyjna, zatwierdzona przez sąd, ma moc prawną i może stanowić tytuł do egzekucji kontaktów.

Warunkiem tego rozwiązania jest to, aby oboje rodzice zgodzili się wziąć udział w mediacji i wynegocjowali zasady kontaktów z dzieckiem.

• Wystąpienie do sądu z wnioskiem o ustalenie kontaktów z dzieckiem. Należy pamiętać, że rozpatrzenie wniosku może potrwać nawet kilka miesięcy – w zależności od sądu. Aby przyspieszyć uregulowanie kontaktów, warto rozważyć jednoczesne zwrócenie się do sądu o wydanie zabezpieczenia na czas trwania postępowania sądowego.

W toku sprawy sądowej strony mogą zawrzeć ugodę sądową – jeżeli dojdą do porozumienia co do harmonogramu kontaktów. Jeżeli takiego porozumienia nie uda się osiągnąć, to decyzję w sprawie podejmie sąd. Przy silnych konfliktach sąd może sięgnąć po opinię OZSS – więcej na temat opinii wydawanych przez OZSS przeczytasz w artykułach:

• Badanie OZSS – jak się przygotować?
• Badanie OZSS – najczęstsze błędy
• Niekorzystna opinia OZSS, jak się odwołać?

We wszystkich wymienionych wyżej przypadkach – zawarcia ugody przed mediatorem, zawarcia ugody sądowej, czy też złożenia do sądu wniosku o ustalenie kontaktów, należy zadbać o to, aby harmonogram kontaktów i zasady ich realizacji, były dobrze sprecyzowane (ustalenia co do roku szkolnego, wakacji, ferii, świąt itd.). W sprawach konfliktowych zbyt ogólne ustalenia prowadzą zazwyczaj do nieporozumień i stanowią dodatkowe źródło konfliktów między rodzicami.

Co po ustaleniu kontaktów?

Jeżeli kontakty zostały już formalnie ustalone, ale drugi rodzic nadal je utrudnia i nie respektuje ugody zawartej przed mediatorem, ugody sądowej albo orzeczenia sądu, to rodzic pokrzywdzony może:

• Wystąpić do sądu o egzekucję kontaktów, która składa się z dwóch etapów:
• najpierw należy wystąpić do sądu z wnioskiem o to, aby sąd zagroził rodzicowi utrudniającemu kontakty nakazaniem zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na rzecz rodzica uprawnionego do kontaktów (art. 598¹⁵ k.p.c.),
• a jeżeli ww. orzeczenie sądu nie pomoże, należy złożyć drugi wniosek o nałożenie na rodzica obowiązku zapłaty określonej sumy pieniężnej za utrudnianie kontaktów (art. 598¹⁶k.p.c.).

Niestety trzeba otwarcie przyznać, że wymieniony wyżej sposób egzekucji kontaktów jest praktycznie nieskuteczny. Kwoty zasądzane przez sąd są zazwyczaj symboliczne i często nieodczuwalne dla rodzica, który utrudnia kontakty.

• W związku z tym, że opisana wyżej egzekucja kontaktów jest mało skuteczna, w niektórych sytuacjach najlepszym rozwiązaniem będzie założenie nowej sprawy np. o rozszerzenie kontaktów, czy ograniczenie władzy rodzicielskiej drugiego rodzica i zmianę miejsca pobytu dziecka. W takim przypadku warto również pomyśleć o wniosku o zabezpieczenie na czas postępowania sądowego.

Dlaczego matki utrudniają kontakty z dzieckiem?

Przyczyny są bardzo różne. Wśród najpowszechniejszych można wymienić:

• Chęć uzyskania wyższych alimentów
• Odegranie się za rozpad związku
• Obawę o to, że dziecko będzie wolało spędzać czas z ojcem niż z matką i przyzna, że tata jest lepszym rodzicem
• Zemstę za zdradę w związku i ułożenie sobie życia z nową partnerką.

O czym pamiętać, kiedy drugi rodzic utrudnia kontakty z dzieckiem?

Jeżeli rodzic utrudnia kontakty z dzieckiem, warto pamiętać o tym, że:

• Najlepiej jak najszybciej reagować na utrudniania kontaktów – przedłużająca się izolacja dziecka ma ogromny wpływ na relację, a w skrajnych przypadkach może prowadzić do zaniku więzi emocjonalnej z dzieckiem.
• Trzeba zebrać dowody – same twierdzenia nie wystarczą, a prawda sama się nie obroni. Bez dowodów sąd nie przychyli się do wniosku, nawet jeżeli rodzic występujący z wnioskiem, ma rację.
• Trzeba uzbroić się w cierpliwość i nie poddawać – niestety utrudnianie kontaktów nie jest rzadką praktyką, a sprawy o kontakty mogą potrwać w sądzie wiele miesięcy.
• Jeżeli w sprawie o kontakty sąd zleci opinię do ośrodka OZSS – warto przygotować się na badania przez specjalistów z OZSS.

W niektórych przypadkach można rozważyć wystąpienie do Rzecznika Praw Dziecka z prośbą o interwencję w sprawie.

Jeżeli matka albo ojciec utrudnia kontakty z Twoim dzieckiem i potrzebujesz prawnika, który poprowadzi Cię przez ten etap Twojego życia – zapraszam do kontaktu z moją kancelarią: tel. 661 388 756, e-mail: biuro@zabickaluszcz.pl. Reprezentuję Klientów z Rzeszowa oraz całego Podkarpacia, a także z innych rejonów Polski.